Kanun Numarası : 1177
Kabul Tarihi : 9/5/1969
Yayımlandığı R.Gazete: Tarih: 30/5/1969 Sayı: 13210
Yayımlandığı Düstur : Tertip: 5 Cilt: 8 Sayfa: 2093
*
* *
Bu Kanun ile ilgili tüzük için, "Tüzükler Külliyatı"nın kanunlara
göre düzenlenen nümerik fihristine bakınız.
*
* *
BÖLÜM - I
Tütüne Ait Genel Hüküm

Madde 1 - Tütün tarımı ve yaprak tütün ticareti, bu kanunun hükümleri dai-
resinde serbesttir.
A) Tütün tarımı:
Tütün ekicileri:

Madde 2 - Tütün tarımı yapmak için medeni hakları kullanma yeterliğini ta-
şımak şarttır. Ancak, Devlet memurları memuriyetleri çevresi içinde doğrudan
doğruya veya başkaları aracılığı ile tütün tarımı yapamazlar.
Tütün dikim alanları:

Madde 3 - Tütün tarımı serbest olan ilçeler bu kanuna bağlı (1) numaralı
cetvelde gösterilmiştir.
Tütün tarımı serbest olan ilçelerin geçici 1 inci madde gereğince tespit
edilecek tütün üretim alanlarının dışında, tütün tarımı yasaktır.
İdari teşkilatta yapılacak değişiklikler, üretim alanlarının değiştirilme-
sini gerektirmez.
Tütün üretiminin düzenlenmesi:

Madde 4 - (Değişik: 13/3/1981 - 2427/1 md.)
Tütün üretiminin memleket iktisadi ve ticari gereklerine göre düzenlenebil-
mesi ve tütünlerin kalitelerinin iyileştirilmesi için, üretim alanlarını ve bu
alanlardaki üretim miktarlarını azaltacak her türlü tedbiri almaya ve bu ted-
birleri kısmen veya tamamen kaldırmaya Bakanlıklararası Tütün Kurulu yetkili-
dir.
Tütün ekiminin geçici olarak yasaklanması:

Madde 5 - Hastalık ve zararlı böcek tahribatı sebebiyle ürünün niteliği bo-
zulan alanlarda Tarım Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlıklararası Tütün Kuru-
lunun karariyle tütün ekimi geçici olarak yasak edilebilir.
Tütün tarımı yasağının kaldırılması:

Madde 6 - Bu kanunun 3 üncü ve geçici 1 inci maddeleri gereğince tütün ta-
rımı yasak edilmiş olan yerlerde, yasağı doğuran şartların giderilmiş olması
gerekçesiyle tütün tarımı için yapılan başvurmalar üzerine, Tarım Bakanlığı ve
Gümrük ve Tekel Bakanlığı tarafından müştereken, 3 sene müddetle ekim denemesi-
ne izin verilebilir.
Bu denemelerin Bakanlıklararası Tütün Kurulu tarafından tespit olunacak so-
nuçlarına göre tütün tarımına izin verilebilir.
Bu şekilde tütün tarımına izin verilen yerler, bu kanuna ekli (1) numaralı
cetvele ithal olunurlar.
Kanuna aykırı tütün tarımının ihtiyar heyetleri tarafından bildirilmesi:

Madde 7 - (Değişik: 13/3/1981 - 2427/2 md.)
Bu Kanunun 3, 4, 5 ve 15 inci maddeleri ile geçici 1 inci maddesi gereğince
konacak sürekli veya geçici yasaklardan veya üretimin düzenlenmesi ve kalitesi-
nin iyileştirilmesi için alınacak tedbirlerden mahalle ve köy ihtiyar heyetleri
ve mahalli Tarım Teşkilatı, Tekel idarelerince haberdar edilir.
İhtiyar heyetleri yukarıdaki fıkraya aykırı olarak yapılan tütün tarımını o
yerin Tekel İdaresine,bulunmayan yerlerde mülkiye amirliğine bildirmekle yüküm-
lüdür.
Tütün tohumu:

Madde 8 -
a) Yurt dışına tütün tohumu ve fidesi çıkarmak,
b) Gümrük ve Tekel ve Tarım Bakanlıklarının ortak izni olmadan yurda tütün
tohumu ve fidesi sokmak,
c) Bir yere mahsus olan tütün çeşidinin tohum veya fidelerini başka çeşit-
lere ayrılmış olan yerlere ekmek, dikmek veya ekim ve dikim amaciyle taşımak,
Yasaktır.
Yabancı memleketler fen kuruluşları tarafından bilimsel araştırmalar için
istek halinde, karşılıklılık şartiyle istenilen çeşitlerden aynı yıl içinde en
çok 10 grama kadar tohum gönderilmesi Gümrük ve Tekel ve Tarım Bakanlıklarının
ortak iznine bağlıdır.
Tütün tarım alanlarında üretilecek tütün çeşitlerinin tespit ve değiştiril-
mesi:

Madde 9 - Tütün tarım alanlarında üretilecek tütün çeşitleri bu kanunun yü-
rürlüğe girmesini takibeden iki yıl içinde iç ve dış pazar ihtiyaç ve istekleri
ile tarımsal zorunluklar göz önünde tutularak Gümrük ve Tekel ve Tarım Bakan-
lıklarınca müştereken tespit olunur ve lüzumunda aynı esaslara göre değiştiri-
lir.
Bu tespit ve değiştirme Bakanlıklararası Tütün Kurulu karariyle yürürlüğe
girer.
Ekicilere parasız tohum ve fide verilmesi:

Madde 10 - a) 9 uncu maddeye göre tespit olunan tütün çeşitleri, Gümrük ve
Tekel ve Tarım Bakanlıklarının araştırma ve ıslah organları tarafından ıslah ve
tohumları üretilerek ihtiyaç oranında ekicilere parasız dağıtılır.
b) (a) fıkrasındaki organlar tarafından kurulacak örnek fideliklerden elde
edilen fideler ve aynı suretle ekicilere parasız verilir.
Tütün köklerinin sökülüp yok edilmesi:

Madde 11 - Tütün ekicisi ürününü topladıktan sonra tarlada kalacak kökler-
den tohumluk için lazım olan miktarını ayırıp, geri kalanını 15 gün içinde, to-
humluk için bıraktıklarını tohumu alır almaz söküp yok etmek zorundadır.
Bu süre içinde söküp yok etmiyenlere 15 gün daha mühlet verilir. Bu müddet
içerisinde de yine sökmezse Tekel İdaresi tarafından sökülüp yok edilerek mas-
rafı 53 üncü maddeye göre çiftçiden alınır.
Fidelikler:

Madde 12 - a) Tütün fidelikleri arazi ve su durumu uygun olan yerlerde ya-
pılır. Kurulan fidelik yeri ve alanı, ekici tarafından muhtarlara ve muhtarlar-
ca da o yerin Tekel İdaresine bildirilir.
b) Tütün fideliklerinin içine ve etrafına Tüzükte belirtilecek esaslar da-
hilinde başka hiçbir bitki ekilip dikilmiyeceği gibi bu mesafe içindeki yabancı
otların da yok edilmesi ve temiz bulundurulması zorunludur.
c) Tütün dikildikten sonra fidelik yerleri bellenmek, sürülmek, kazılmak
veya derince çapalanmak suretiyle bozulur ve kalan fideler sökülüp yok edilir.
En az tütün dikim alanı:

Madde 13 - Bir ekici yarım dekardan az tütün dikemez. Ancak tarıma uygun
toprağı dar olan yerlerde aynı ilçe sınırları içinde olmak ve toplamı yarım de-
karı bulmak şartiyle en çok üç yerde tütün ekilebilir.
Tütün dikim şartı:

Madde 14 - Tütün dikilen tarlalarda tütünlerin arasına başka hiçbir bitki
ekilip dikilemez.
Tütün ekiminin nasıl yapılacağı:
Tütün ekim istek kağıdı ve tütün ekim cüzdanı:

Madde 15 - (Değişik: 13/3/1981 - 2427/3 md.)
Ekiciler, dikimden evvel Tüzükteki örneğe göre hazırlayacakları (Tütün Ekim
İstek Kağıtlarını) tarlasının bulunduğu yer muhtarlığına vermekle yükümlüdür.
İstek kağıtlarında; tütün dikilecek tarlanın yeri, sınırı, dekar (dönüm)
esasına göre yüzeyi, kira ile tutulmuş ise asıl sahibinin adı ve ikametgahı
gösterilir. Aynı köy veya mahallede birden fazla tarlada tütün dikmek isteyen-
ler, her tarlanın sınırı ayrı ayrı gösterilmek şartiyle bir istek kağıdı vere-
bilirler. Muhtarlar, istek kağıtlarının içindekileri inceler ve bu Kanunun eki-
ciliğe, tütün dikimine ait hükümlerine ve 4 üncü madde gereğince Bakanlıklar-
arası Tütün Kurulu tarafından alınan tedbirlere aykırı olmadığını onaylayıp,
veriliş tarihinden başlayarak 15 gün içinde o yerin Tekel İdaresine vermek
zorundadır.
İstek kağıtlarının onaylanması için ekicilerden her istek kağıdı başına
10,- TL. ücret alınır.
Tekel İdareleri, istek kağıtlarını inceleyerek karşılığında her ekici için
bir (Tütün ekim cüzdanı) doldurup en çok 15 gün içinde ilgili muhtarlıklar ara-
cılığı ile ekicilere vermekle yükümlüdür.
Bakanlıklararası Tütün Kurulu tarafından bu Kanunun 4 ncü maddesi gereğince
tedbir alınmış olan yıl ve yerlerde, ekicilere tütün ekim cüzdanı verirken
Bakanlıklararası Tütün Kurulu Kararına uygun olarak ve Tüzükte belirtilecek
esaslara göre dikim yapılabilecek alanın yüzölçümü ile üretilebilecek azami tü-
tün miktarını belirlemek Tekel İdaresinin görevidir.
Ekiciler istek kağıtlarına göre tütün ekim cüzdanlarına kaydedilen alandan
fazla tütün dikemezler. Cüzdanda yazılı miktardan daha az tütün diktiklerinde
durumu, dikimi takibeden 15 gün içinde muhtarlıklar aracılığı ile veya bizzat
Tekel İdaresine bildirmek ve cüzdanlarındaki miktarı düzelttirmek zorundadır.
Tarladaki tütünlerin devri:

Madde 16 - Ekiciler, ekim cüzdanlarında yazılı tarlalardan bir veya birka-
çına yahut tamamına ait tütünleri,kırımın tamamlanmasından evvel bu kanuna göre
tütün dikimine yetkili olanlara devredebilir. Devir işi, ekici ile devralanın,
cüzdanının alındığı yer Tekel İdaresine birlikte başvurmaları üzerine, tütünle-
rin tamamının devri halinde cüzdana yazılmak, kısmen devri halinde devralana
yeni bir cüzdan verilmek suretiyle yapılır.
Bir kişi birden fazla ekicinin tütününü devralamaz.
Tütünlerin kırımı:

Madde 17 - a) Dip yaprakların kırımdan evvel toplanıp yokedilmesi zorunlu-
dur.
b) Filizlerin toplanması yasaktır.
Ekici tütünlerin denklenmesi ve imhalıklar:

Madde 18 - Ekiciler tütünlerini; mahsul, görmez ve imhalık olmak üzere üç
gruba ayırmak, bu kanunun tüzüğünde gösterilen usullere uygun olarak işlemek ve
denklemek zorundadır.
İmhalıklar: Kırıntı, yanık, karayeşil,çürük ve görmeze giremiyecek derecede
hastalıklı olan kısımlardır.
Ekici denklerinin kontrolu:

Madde 19 - Gerek satış merkezleri kurulan yerlerde satışa çıkarılmak üzere
bu merkezlere ve gerekse satılmış veya satılmamış olarak emanet ambarlarına ge-
tirilen tütünler tartılıp ekim cüzdanlarında yazılı yaprak tütün borç miktarla-
rına göre kontrol edilmeden önce, Tekel İdaresi eksperi tarafından muayene edi-
lir.
Bu muayenede imhalıklarla - varsa dip ve filiz miktarları - tespit edilir
ve 18 inci madde hükmüne aykırı olarak işlenmiş ve denklenmiş olan denklerin
düzeltilmesi ekiciye yazılı olarak bildirilir. Denklerini düzeltmek için kendi-
sine bir haftaya kadar mühlet verilir. Verilen mühlet içerisinde denklerini
düzeltmiyen veya düzelttirmeyen ekicilerin bu hareketleri mühletin sonunda bir
tutanakla belgelenir.
Muayene sırasında, denklerde taşıt araçları yüzünden veya yağmur ve saire
gibi elde olmıyan sebeplerle nitelikleri değişmiş veya bozulmuş tütün bulunur-
sa, bozulan kısımlar tespit olunmakla beraber, bu yüzden ekiciler hakkında hiç-
bir kovuşturma yapılmaz. Ekiciler, bu madde gereğince yapılacak ambarlama mua-
yenesine, sonucun kendilerine bildirildiği andan başlıyarak 5 gün içinde itiraz
edebilirler. İtirazlar, ekici birlikleri, bunların bulunmadığı yerlerde ziraat
odaları veya belediye encümeni, belediye teşkilatı bulunmıyan yerlerde o yer
ihtiyar heyeti tarafından seçilecek eksper veya eksper yoksa tütün işlerini bi-
lir iki temsilci ile Tekel eksperinden kurulacak kurul tarafından 5 gün içinde
incelenir ve karara bağlanır. Kurulun vereceği karar kesindir.
İtiraz kuruluna giren temsilcilerin ücretleri haksız çıkan tarafça ödenir.
C) Yaprak tütün ticareti:

Madde 20 - 21 - (Mülga: 28/5/1986 - 3291/17 md.)
Satılan tütünlerin devri:

Madde 22 - Ekici, satılan tütünlerinin devir işlemini kanuna uygun olarak
hazırlar. Bu işlemin bitirildiği alıcıya veya kanuni konutuna bildirildiği ta-
rihten başlıyarak alıcı on gün içinde bedelini ödeyip tütününü teslim almak zo-
rundadır.
Zorlayıcı sebep olmadan ödemeden veya teslim almaktan kaçınma halinde,ekici
bu kanunda yazılı tahkim yoluyla bedeli ödemeye ve tütünleri teslim almaya alı-
cının zorlanmasını istiyebilir. Ekici isterse, hakem kurulu satış tutarının ya-
rısına kadar da tazminat alınmasına karar verebilir.
Tütün alım - satımı hakkındaki yasaklar:

Madde 23 - a) Birden fazla ekiciden satış yetkisi tanıyan vekaletname
almak,
b) Tarihini piyasa açılışında koymak üzere, ekiciye piyasa açılışından önce
tarihsiz sözleşme imza ettirmek,
c) 16 ncı madde gereğince yapılan devirlere ve bu madde gereğince verilecek
vekaletnamelere konu olan tütünlere ait tütün ekim cüzdanları hariç olmak üze-
re, diğer ekicilere ait tütün ekim cüzdanlarını ne sebeple olursa olsun topla-
mak,
Yasaktır.
Avans:

Madde 24 - Tekel İdaresi veya diğer alıcılar tarafından, tütün ekicilerine
tarladaki veya toplanmış tütünleri karşılığı, avans ve saire isim ve suretle-
riyle para verilebilir. Bu şekilde verilmiş para, parayı verene eşit fiyat ve
şartlarla ve bu kanun çerçevesinde alış için rüçhan hakkı verir.
Rüçhan hakkına sahip olan, fiyat ve şartın kendisine veya 58 inci madde ge-
reğince göstermek mecburiyetinde olduğu konutuna bildirildiği andan itibaren
ekici ve rüçhan sahibi alıcı aynı kasabada bulunurlarsa bildiri anında, başka
kasabalarda bulunanlar ise 24 saat içinde, kabulünü bildirmezse hakkı düşmüş
olur.
Şu kadar ki avans sözleşmesinin bir sureti ekicinin cüzdanını aldığı Tekel
İdaresine tescil ettirilmiş ise, devir muamelesinden evvel veya devir muamelesi
anında peşin para aldığı zata veya müesseseye veya hesabına, almış olduğu para-
yı evvelemirde ödemek veya başka suretle tesviye için muvafakatnamesini ibraz
etmekle mükellef tutulur.
Alım - satım sözleşmesinin uygulanmasından doğan uyuşmazlıkların çözümlen-
mesi:

Madde 25 - Tütün ekicisi ile alıcısı arasında, yazılı alım - satım sözleş-
mesinin bu kanuna göre uygulama ve yürütümünden doğacak uyuşmazlıklar hakemler
eliyle çözümlenir.
Uyuşmazlık başgösterdiğinde alıcı veya ekici veya, var ise ekicinin isteği-
ne dayanarak ekiciyi temsilen Ekiciler Birliği, mahalli sulh mahkemesine tahkim
istediğini ve hakeminin kim olduğunu yazı ile bildirir. Mahkeme bu başvurmayı
ve davacının hakeminin kim olduğunu diğer tarafa veya ikametgahına hemen bildi-
rerek üç gün içinde kendi hakemini seçmesini ister, mahkemece de üçüncü bir ha-
kem seçilir.
Bu süre içinde hakemini seçmiyen tarafın hakemi mahkemece re`sen seçilir.
Mahkemece 3 hakeme de doğruyu tarif ve bildireceklerine yemin ettirilir.
Hakemler, yemin ettirildiği günden başlıyarak beş gün içinde kararlarını
verirler.
Hakem kararlarında hakem ücretleri ve diğer giderler de belirtilir.
Hakemler, eksper bulunmıyan yerlerde, bu işlerden anlıyanlar arasından
seçilir.
Hakem kararlarının temyizi:

Madde 26 - Hakemler, kararı mahkeme kalemine verirler.
Mahkeme, hakem kararını iki gün zarfında taraflara tebliğ eder. Taraflar,
bu karara karşı, tebliğ tarihinden itibaren 8 gün içinde Yargıtay`a başvurabi-
lirler.
Yargıtay tetkikatını bir ay içinde yaparak kararını verir.
Hakem kararı Yargıtay`ca bozulduğu takdirde mahkemece hakemlere yeniden in-
celeme yaptırılır.
Yargıtay`ın bozma kararına uyulması zorunludur.
Temyiz süresi geçen hakem kararları mahkemece tasdik ve tescil, Yargıtay`ca
onanan hakem kararları ise tescil olunur.
Mahkemece tescil olunan hakem kararları ilam niteliğini alır.
Dara, küf ve su çürüğü:

Madde 27 - Ekici ile alıcı arasında tütün alım ve satımında dara, küf veya
su çürüğünden ileri gelen azaltmalardan ve 19 uncu madde gereğince imhalık ola-
rak tespit olunan miktarlardan başka iskonto, veya ıskarta veya diğer isimlerde
bedel veya ağırlık indirimi veya bedelsiz alınacak kısım ayrılması her iki ta-
raf için yasaktır.
Dara tayininde anlaşmazlık çıkarsa, ikisi satan ekici ve ikisi satın alan
alıcı tarafından seçilecek dört dengin darası,ortalama dara ağırlığının tayini-
ne esas tutulur.
Ekici ile alıcı bu yolda da anlaşamazlarsa, ambalajların tamamı tartılarak
gerçek dara miktarı tespit olunur.
Küf ve su çürüğü azaltmaları konusunda alıcı ve ekici anlaşamadığı takdir-
de, bu anlaşmazlık alıcının 24 saat zarfında müracaatı üzerine 19 uncu maddede
yazılı surette hallolunur.
Tütün satış merkezleri:

Madde 28 - Tütün satış merkezleri kurulan yerlerde ekici tütünlerinin alım
satımının bu merkezlerde yapılması zorunludur.
Satış merkezleri kurulan yerlerde,bu kanunun 27 nci maddesinin daraya iliş-
kin hükümleri hariç, diğer hükümleri ile 21, 22, 24, 25 ve 26 ncı maddeleri uy-
gulanmaz.
Satış merkezlerinde yapılan satışlara ait yazılı sözleşmelerin şekil,sureti
tanzimi ve tütünlerin devrine ait işlemlerle, sair hususlar Tüzükte belirtilir.
D) Bakanlıklararası tütün kurulu ve milli tütün komitesi:
Bakanlıklararası tütün kurulu:

Madde 29 - Milli tütün politikasını tespit etmek, düzenlemek ve tütüncülük-
le ilgili çalışmaları koordine etmek "Bakanlıklararası Tütün Kurulu"nun görevi-
dir.
Bakanlıklararası Tütün Kurulu Maliye, Gümrük ve Tekel, Tarım ve Ticaret
bakanlarından kurulur.
Milli tütün komitesi:

Madde 30 - Bakanlıklararası Tütün Kurulunun kararlarında "Milli Tütün Komi-
tesi"nin teklif ve dilekleri gözönünde tutulur.
Milli Tütün Komitesi; Gümrük ve Tekel, Tarım, Maliye, Dışişleri ve Ticaret
bakanlıkları, Devlet Planlama Teşkilatı, Tekel Genel Müdürlüğü, Zirai Mücadele
ve Zirai Karantina Genel Müdürlüğü, T.C. Merkez Bankası, T.C. Ziraat Bankası,
Tütün Tarım Satış Kooperatifleri Bölge Birlikleri ve Genel Birliği, Türkiye
Tütüncüler Federasyonu,Ziraat Mühendisleri Odası,Yüksek Tütün Eksperleri Okulu,
Tütün Eksperleri, Sendikası, Türkiye Ziraat Odaları Birliği, Tarım Fakülteleri
ve Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu temsilcilerinden kurulur.
Bakanlıklararası tütün kurulu ve milli tütün komitesine ait işlerin yürü-
tümü:

Madde 31 - Bakanlıklararası Tütün Kuruluna ve Milli Tütün Komitesine ait
işlemler, tüzükte belirtilecek esaslar içinde, Gümrük ve Tekel Bakanlığı tara-
fından yürütülür.
E) Tütün eksperliği:
Tütün eksperlerinin yetiştirilmesi:

Madde 32 - Türkiye`de tütün eksperliği yapmak için, Gümrük ve Tekel Bakan-
lığı tarafından kurulacak Tütün Eksperleri Yüksek Okulunu bitirmiş olmak şart-
tır.
Bu okulun diplomasını haiz olmıyanlar, tütün alım satım muayenelerini, tü-
tünlerin vasıf, değer ve nevilerinin tayini işlerini ve tütün işletme, bakım,
fabrikasyon eksperliğini yapamazlar. Tütün işlerinde bilirkişi ve hakem olamaz-
lar. Ancak 25 inci madde hükmü saklıdır.
Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar kazanılmış olan haklarla, bu ka-
nunun yürürlüğe girdiği tarihte Tekel İdaresinin eksper kursunda öğrenci olan-
ların hakları saklıdır.
Yabancı memleketlerden emsal yüksek okulları bitirenler,yönetmelikte belir-
tilecek imtihanı vermek şartiyle bu okulu bitirenlerin bütün haklarına sahip
olurlar.
Tütün eksperleri yüksek okulu:

Madde 33 - Tütün eksperi yetiştirmek amaciyle açılacak Tütün Eksperleri
Yüksek Okulunun giriş şartları, okutulacak dersler, gösterilecek stajlar,sınav
usulleri, okulun yönetimi, disiplin işleri, okula kimlerin öğretmen olabileceği
gibi hususları tespit etmek üzere hazırlanacak ve Milli Eğitim Bakanlığınca
onanacak bir yönetmelikte gösterilir.
Eksper kursu mezunu eksperlerin, Tütün Eksperleri Yüksek Okulunu bitiren-
lerin haklarını kazanması:

Madde 34 - 3437 sayılı Tütün ve Tütün İnhisarı Kanunu ile bu kanunun uygu-
lama şeklini gösteren nizamname hükümleri gereğince Tekel İdaresi tarafından
açılan 5 yıllık kursu ve stajları tamamlıyarak diploma ve ehliyetname almış
olan tütün eksperleri, ayrıca hazırlanacak bir müfredat programına göre, Tütün
Eksperleri Yüksek Okulunda toplamı en az bir ders yılı süreli bir öğrenim gö-
rürler. Bu öğrenim sonunda yapılacak sınavda başarı gösterenlere bu okulun dip-
loması verilir.
Tütün eksperlerinin mesleki sorumlulukları:

Madde 35 - Tütün eksperlerinin mesleki sorumlulukları bu kanuna ait tüzükte
gösterilir.
F) Müteferrik hükümler:
Araştırma kuruluşlarının muafiyetleri:

Madde 36 - Araştırma kuruluşlarının denemeler yapmak amaciyle ekiciden ala-
cağı tütünler için bu kanunun 18, 19, 20, 21 ve 28 inci maddeleri uygulanmaz.
Tütünden alınacak vergi ve resimler:

Madde 37 - Türkiye`de tütün yetiştiren gerçek kişiler, yetiştirdikleri yap-
rak tütünün yetiştirilmesi ve satılması ile ilgili işlemleri dolayısiyle Hazi-
neye ait her nevi vergi (Gelir Vergisi hariç) ve resimden muaftır. Belediye ve
özel idarelere ait vergi,resim ve harçlar ise en düşük tarife üzerinden alınır.
BÖLÜM - II
Tütün Tekeli, Tütün Tarım ve Ticaretinin Kontrolu (1)
A) Tütün tekeli:

Madde 38 - (Mülga: 28/5/1986 - 3291/17 md.)
Tütün mamulleri fiyatlarının tespiti:

Madde 39 - Tekel İdaresi tarafından yurt içinde satılan tütün mamullerinin
satış fiyatı Tekel Genel Müdürlüğü tarafından belirtilip,Gümrük ve Tekel Bakan-
lığı tarafından Maliye Bakanlığının görüşü alınarak onaylanır.
38 inci maddenin (e) fıkrası gereğince satılacak yaprak tütünlerle ihraç
edilecek harmanlanmış yaprak tütün ve tütün mamulatının satış fiyatları,ticaret
gereklerine göre Tekel Genel Müdürlüğü tarafından tespit edilir.
Tütün satış belgeleri:

Madde 40 - Tütün mamullerini satmak istiyenler Tekel İdaresinden satış bel-
gesi almak zorundadırlar. Satıcıların sınıfları; satış miktarları gözönünde bu-
lundurularak, tüzükte belirtilir. Satış belgeleri kişiye özel olup başkasına
devrolunamaz. Satış belgesi gösterilen süre, yer ve bölge için geçer. Satıcılar
mamulleri satış belgelerinde yazılı Tekel İdaresi depolarından almak zorunda-
dırlar.

Madde 41 - (Mülga: 28/5/1986 - 3291/17 md.)
Satış ve taşıma ücreti:

Madde 42 - Tekel İdaresi:
a) Mamullerini satanlara tüzükte belirtecek sınırlar içinde Satış ücreti
verebilir.
b) İdare deposu bulunmıyan veya şehir ve kasaba dışında olan yerlerdeki
başsatıcılarla satıcılara ayrıca, taşıma şartlarına ve satış yerlerinin uzaklı-
ğına göre, taşıma karşılığı olarak taşıma ücreti verebilir.

Madde 43 - (Mülga: 28/5/1986 - 3291/17 md.)
Tütün mamullerinin yurda sokulması:

Madde 44 - a) (Değişik birinci paragraf: 5/6/1985 - 3217/11 md.) Yabancı
memleketten gelen yolcuların beraberlerinde getirecekleri tütün mamüllerinin
cins ve miktarı Maliye ve Gümrük Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte göste-
rilir.
------------------
(1) Bu bölümle ilgili olarak ek 1 inci maddeye bakınız.
Bu yolcuların yanındaki maddeler (Sigara kağıdı hariç) yukarıki miktarlar-
dan fazla ise, fazlalık yolcu tarafından bildirilmek şartiyle en çok bir kiloya
kadar Gümrük Resminden ve diğer vergi ve resimlerden başka Tekel Resmi veya
Gider Vergisinin tüzükte belirtilecek katı alınmak suretiyle yurda sokulabilir.
Böyle bir fazlalığın varlığı inkar edildiği veya gizlendiği halde tespit edi-
lirse ilgili hakkında Kaçakçılık Kanunu hükümleri uygulanır.
Tekel resimleri veya Gider Vergisi gümrüklerce alınarak Tekel İdaresine ve-
rilir.
b) Türkiye`de oturan yabancılar adına dış memleketlerden gönderilip ticari
amaç ve niteliği bulunmıyan (Sigara kağıdı hariç) tütün mamullerinin yurda so-
kulmasına Tekel Genel Müdürlüğünce izin verilebilir. Bunlardan (a) fıkrasına
göre Tekel Resmi veya Gider Vergisi alınır.
c) Gümrük Kanunu gereğince Cumhurbaşkanının kendisi ve konutu için getiri-
len ve yine aynı kanun gereğince ve karşılıklılık şartı ile yabancı devlet el-
çilerinin ve Dışişleri ve Gümrük ve Tekel Bakanlıklarınca tespit edilecek dip-
lomasi memurlariyle siyasi delegelerin ve uluslararası kuruluşların memurları-
nın beraberlerinde getirdikleri veya sonradan getirecekleri bu kanunda yazılı
Tekel maddeleri, Tekel Resmi veya Gider Vergisinden muaftır.
d) Gerek (a) ve (b) fıkraları hükümlerine gerekse Gümrük Kanununun 18 inci
maddesinin 1,2,3 numaralı fıkraları hükümlerine dayanarak yurda sokulan sigara
ve diğer tütün mamulatının, bu hükümlerden istifade edemiyenler tarafından her
ne sebeple olursa olsun, bedelli veya bedelsiz kabulü, kullanma veya tüketimi,
bulundurulması, saklanması, satılığa çıkarılması ve satılması yasaktır.
Kimlerin elinde yaprak tütün bulunacağı:

Madde 45 - Ekim cüzdanı bulunan ekici ile, Tekel İdaresince tescil edilmiş
olan tütün tüccarlarından ve tütün tarım satış kooperatifleri ile bu koopera-
tiflerin üst kuruluşlarından başka hiç kimse elinde yaprak tütün bulunduramaz.
Hiç kimse 44 üncü madde hükmü hariç olmak üzere 38 inci maddenin (a) ve (b)
fıkralarında sayılan ve Tekel İdaresinin alameti farikasını taşımıyan maddeleri
memlekete sokamaz, beraberinde bulunduramaz ve biryerden bir yere taşıyamaz.
Tütün ekicileri ile ilgili hükümler:
Ürün bildirimi:

Madde 46 - Tütün ekicileri, tütünlerini topladıktan sonra, en çok bir hafta
içinde, tarlalarından aldıkları tütün miktarını tüzükteki örneğe göre doldura-
cakları bir ürün bildirimi ile o yerin muhtarına bildirmek zorundadırlar.
Muhtarlar, bildirimlerde yazılı üretim miktarlarını ekin cüzdanlarına yaza-
rak onaylar ve bildirimleri, kendisine verildiği tarihten başlıyarak 10 gün
içinde, o yerin Tekel İdaresine vermekle yükümlüdürler.
Ürün bildirimlerinde ve bu bildirimlere göre düzenlenen tütün ekim cüzdan-
larında yazılı üretim miktarları, ekicilerin Tekel İdaresine karşı yaprak tütün
borçlarını teşkil eder.
Yaprak tütün borçlarının tesbiti ve kontrolu:

Madde 47 - Tekel İdaresi, gerek ürün bildiriminden evvel ekicilerin dikim
alanlarını ve gerekse ürün bildiriminden sonra kurutulmuş tütünlerini, lüzum
gördüğünde kontrol etmek suretiyle yaprak tütün borçlarını incelemeye ve tesbi-
te yetkilidir.
Ekici; tarla, kurutma ve denkleme döneminde ve gerek denk halinde bulunan
tütünlerinin hepsini kontrolda bulunan Tekel memurlarına göstermekle yükümlü-
dür.
Tütün ekicisinin vekil göstermesi ve şartları:

Madde 48 - Tütün ekim cüzdanını aldıktan sonra işinin başından uzun zaman
ayrılacak olan ekici Tekel İdaresine başvurarak kanuni bir vekil göstermeye
mecburdur.
Askerlik hizmetine çağrılanların vekaletnameleri ilgili askerlik şubesi
başkanlıkları veya mensup oldukları birlik komutanları tarafından düzenlenir ve
onaylanır.
Vekil göstermeden ayrılan ekicileri derhal Tekel İdaresine haber vermeye ve
kurutulmuş tütünlerinin kaçağa gitmemesi veya kaybolmaması için gerekli tedbir-
leri almaya tarlanın bulunduğu yer muhtarı mecburdur.
Bu haber verme üzerine Tekel İdaresi, göndereceği memurlarla o yerin muh-
tarı veya ihtiyar heyetlerinin seçecekleri yetkili iki tütün ekicisinden kurulu
bir heyete gerek yaş gerek kuru haldeki tütünlerin durumlarını ve miktarlarını
tespit ettirir.
Tütünler değer taşıyorlarsa açık artırma ile yerinden 2 nci maddeye göre
tütün ekimine engel hali bulunmıyan isteklisine satılır. Parası gaip ekici adı-
na emanete alınır. Değer taşımıyorlarsa usulünce yok edilir.
Ekicinin ölümü halinde tütün ekim cüzdanından doğan ödev ve hukuki mükelle-
fiyetler kanuni mirasçılarına aittir. Mirasın reddi veya varis bulunmaması hal-
lerinde yukarıki fıkraya göre işlem yapılır.
Bir şahıs, bu maddenin birinci fıkrası gereğince birden fazla ekicinin tü-
tünü için vekil gösterilemez. Bir şahıs bu maddenin beşinci fıkrası gereğince
birden fazla ekicinin tütününü satınalamaz.
Kırımdan vazgeçen ve tütünleri zarara uğrıyan veya kaybolan ekicilerin yap-
rak tütün borçlarının düzeltilmesi:

Madde 49 - Tütün kırımından tamamen veya kısmen vazgeçen veya kırımdan ev-
vel veya sonra tütünlerinin kısmen veya tamamen zarara uğradığı veya kayboldu-
ğunu gören ekiciler o yerin muhtarına hemen bildirmekle beraber,
a) Ürün bildirimi vermemişlerse bir hafta içinde ekim cüzdanı aldıkları
Tekel İdaresine başvurarak cüzdanlarını geri vermeye veya cüzdanlarındaki yazı-
ları düzelttirmeye,
b) Ürün bildirimi vermişlerse bir hafta içinde o yerin Tekel İdaresine baş-
vurarak yaprak tütün borçlarını düzelttirmeye.
Zorunludurlar.
Birinci fıkraya göre kırımından tamamen veya kısmen vazgeçilen veya kullan-
mıya yaramıyan tütünler usulüne göre yok edilir.
Ekici, eksiğinin çalınmaktan ileri geldiğini iddia eder ve bu iddiası zabı-
taca yapılacak soruşturma ile anlaşılırsa çalınan miktar cüzdandaki miktardan
indirilir.
Su baskını, sel ve yangın gibi genel felaketler olduğunda Tekel İdaresi
ekicilerin başvurmalarını beklemeden durumu araştırarak zarara uğrıyan miktarı
cüzdanlarındaki miktardan indirilir.
Ekici tütünlerinin taşınması:

Madde 50 - Tekel İdaresince verilmiş taşıma belgesi olmadıkça, tütünlerin
bir yerden diğer bir yere taşınması yasaktır.
Ancak, ekici topladığı tütünlerini dizme ve kurutma yerlerine serbestçe ta-
şıyabilir. Kurutulmuş tütünlerin aynı ilçe hududu içinde bir yerden diğer bir
yere taşınması serbesttir.
Ekici tütünlerinin ambara getirilmesi:

Madde 51 - Ekiciler bu kanuna bağlı 3 numaralı cetvelde gösterilen süreler
içinde, tütünlerini Tekel İdaresinin göstereceği ambarlara veya Tekel İdaresi-
nin iznini almak şartiyle ürünlerini, sattıkları alıcının ambarına teslim etmek
zorundadır. Tütünler Tekel İdaresinden taşıma belgesi alınmak suretiyle ambar-
lara getirilir. Tekel İdaresi 3 numaralı cetvelde gösterilen ambarlama sürele-
rini gerektiğinde uzatabilir.
Ambarlama, Tekel teşkilatının bulunduğu yerlerde yapılır. Ancak; en çok 30
kilometre mesafede idarenin bir ambarı bulunmadığı ve ekiciler de kendi köyle-
rinde veya yakın bir köyde elverişli bir ambar gösterebildikleri takdirde,
anahtarlardan biri idarede kalmak şartiyle ürünün bu ambara konulmasına müsaade
olunur.
Tütünlerin ambara kimler tarafından teslim olunacağı ve idareye ne suretle
bildirim verileceği, karşılığında ne gibi bir belge alınacağı, bunların örnek-
leri ve tütünlerin tüccar ambarına ne gibi şartlar altında indirilebileceği tü-
zükte gösterilir.
Tütünlerin ambarda tartısı ve yapılan ambarlama işlemi:

Madde 52 - Ambara getirilen ekici tütünleri, 19 uncu maddeye göre muayene-
leri yapılıp tarttırılır ve bulunan miktar ekicinin yaprak tütün borcuna karşı-
lık sayılır.
Ekiciler, yaprak tütün borçlarından fazla olarak teslim edecekleri tütün
için sorumlu tutulmıyacakları gibi, tespit olunan borçlarına göre kanuni fire-
ler düşüldükten sonra % 5 e kadar eksik teslim sebebiyle de sorumlu tutulmaz-
lar.
% 5 ten çok olan eksikliğin makbul sebeplerden ileri geldiğine o yerin en
büyük mülkiye memuru veya tevkil edeceği kimse, tekel memuru ve tarım teknis-
yeninden kurulacak kurul tarafından kanaat getirilirse çiftçi hakkında kovuş-
turma yapılmaz.
Tütün denkleri arasına veya imhalıklar içine karıştırılan yabancı maddeler
ile - varsa dip ve filizler - ve fazla tavdan ileri gelen ağırlık farkları eki-
cinin yaprak tütün borcuna karşılık sayılmaz. Bu suretle ayrılan imhalıklarla -
varsa dip ve filizler - Tekel İdaresine parasız teslim olunur.
Tekel konusu dışında tarımsal veya endüstriyel amaçlar için, tali maddele-
rin üretiminde kullanılmak imkanı elde edilinceye kadar Tekel İdaresince usulü-
ne göre yok edilir.
Tarımsal veya endüstriyel amaçlarla kullanmak üzere isteklisi çıkarsa,imha-
lık tütünleri Tekel İdaresi satabilir ve tutarından, bu tütünler için yaptığı
masrafları düştükten sonra kalanını, varsa o yerin tütün tarım satış kooperati-
fine öder. Yoksa irat kaydeder.
Ekici borçlarının kesilmesi:

Madde 53 - Tütünlerin transfer muamelesinin yapılabilmesi için ekici ilk
önce Tekel İdaresine borçlu olduğu avans akçasını, varsa ambar kirasını, kesin-
leşen para cezalarını ve bu kanunun uygulanması sebebiyle Tekel İdaresinin tü-
tün ekicisi adına harcadığı parayı ödemeye mecburdur.
Ekici tütünlerinin tekel ambarlarında korunması:

Madde 54 - Tekel İdaresi, ambarlarını tütünlerin iyice korunmasını sağlıya-
cak surette kurmaya mecbur ve ambarların fena bir halde bulundurulmasından ve
tütünlerin iyi korunmamasından ve istif edilmemesinden doğacak bütün ziyanlar-
dan sorumludur. Şu kadar ki, zorlayıcı sebeplerden doğan ziyanlardan ve ambara
teslim sırasında tütünlerin zaten fena bir halde bulunmasından ileri gelen za-
rarlardan idareye hiçbir sorumluluk yüklenemez. Bu takdirde, malın ambara giri-
şi sırasında fena bir halde bulunduğunun tutanakla tespit edilmiş olması lazım-
dır.
Tekel İdaresi, ambarda çiftçi tütünlerinin nefasetini korumak için mütehas-
sıs istifçiler bulundurmak ve tütünlerin aktarmalarını zamanında yaptırmakla
yükümlüdür. Her ekicinin ürününü ambar içinde ayrı ayrı koymaya ve istendiği
zaman ekim cüzdanını ambar memuruna gösterip başka bir işleme uymadan malını
görmeye ve alıcısına göstermeye hakkı vardır.
Ekici tütünlerinin sigorta ettirilmesi:

Madde 55 - Tekel İdaresince ekicilere ayrılmış ambarlara giren ekici tütün-
leri, İdarenin eksperleri tarafından takdir edilecek kıymet üzerinden yangına
karşı sigorta ettirilir.
Sigorta işlemi Tekel İdaresi tarafından yapılabileceği gibi,aracı kullanıl-
maksızın Tekel İdaresi ile sigorta şirketi arasında da yapılabilir. Şu kadar
ki, sigorta şirketine ödenecek prim, 7397 sayılı kanunun yetkili kıldığı organ-
larca tespit edilecek tarifeden % 30 - 35 arasında indirim yapılarak bulunacak
miktardır.
Sigorta primleri, Tekel İdaresi tarafından ekici adına ödenir. Tütünler sa-
tıldığında, tütünlerin sigortalı bulunduğu günlere ait sigorta primleri ekici-
den alınır. Bu alacaklar Tekel İdaresinin 53 üncü maddedeki imtiyazlı alacak-
ları meyanındadır.
Tekel İdaresi, re`sen yapacağı sigortalar için bir fon tesis eder ve hasıl
olacak zararı bu fon ile karşılar. Bu fonun kuruluş ve işleyişi bir yönetmelik-
te düzenlenir.
Ekici tütünlerinden alınacak ambar kirası:

Madde 56 - 51 inci maddeye göre ambarlanan ekici tütünlerinden ilk iki sene
için ambar kirası alınmaz.
Bu süre içinde satılamıyan tütünler, rehinde olsa veya aynın muhazasına ta-
allük etmiyen ihtiyati veya icrai haciz veya ihtiyati tedbir kararı ile hacizli
bulunsa dahi, Tekel İdaresi tarafından doğrudan doğruya ve açık artırma ile sa-
tılabilir.
Şu kadar ki, daha evvel tütün sahibine; rehinde ve hacizli ise rehin alana
ve haczedene tütünlerin kendisi tarafından satılması veya sattırılması için bir
ay mühletli bir haber verme kağıdı gönderilir.
Tütün sahibinin veya haczeden veya rehin alanın konutu bilinmiyorsa, o yer-
lerdeki noter aracılığı ile ilan yapılır.
Artırma bedelinden, önce idarenin yapmış olduğu bütün masraflarla idare ta-
rafından tütün sahibine verilmiş olan avanslar, ambar kiraları, varsa karar ve
hüküm altına alınmış para cezaları indirilir.
Kalan paradan, tütünler rehinde olduğu surette mürtehine rehin bedeli öden-
dikten ve haczolunduğu takdirde haczedilen miktar haczeden makama verildikten
sonra fazla kalırsa ekiciye veya onun kanuni temsilcisine verilir.
Tütün üzerinde birden çok haciz varsa,haczedilen tütünün tutarı,haczedenler
arasında İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre bölünmek üzere icra dairesine
verilir. İcrai haciz veya ihtiyati tedbir kararı ile daha fazla muhafazası ge-
reken tütünler, 57 nci madde gereğince ambar kirasına tabidir.
Alıcısı çıkmıyan ekici tütünlerin yok edilmesi:

Madde 57 - Açık artırmada alıcısı çıkmıyan tütünler usulüne göre yok edi-
lir. Şu kadar ki, 56 ncı maddede yazılı sürelerden sonra kalacak tütünlerin ki-
lo başına bir ay için bir kuruş ambar kirasını peşinen ödemek şartiyle bir sene
daha ambarda kalmasını sahibi istiyebilir.
Uzatılan bu sürenin bitiminden sonra yapılacak ikinci artırmada dahi alıcı-
sı çıkmıyan tütünler yok edilir.
Gerek resmi artırmayı yapan Tekel İdaresinin gerek yukarıki fıkralara göre
yok edilen tütünlerin yok edilmelerine ait tutanaklar Tekel idareleri için tü-
tün sahiplerine karşı ibra senedi yerindedir.
Açık artırmada elde edilen tutar, Tekel İdaresinin alacağına yetmezse arta-
nı, tütünü ambara bırakmış olandan alınır.
C) Tütün ticareti ile ilgili hükümler:
Tütün tüccarları:

Madde 58 - Yaprak tütün ticareti yapabilmek için, tüccar yeterlik ve nite-
liğine sahip olmak ve Tekel Genel Müdürlüğü tarafından tescil edilerek belge
almış olmak şarttır.
Tütün ticareti yapmak maksadiyle; müracaat edenlere bu belgenin verilebil-
mesi, isteklinin kayıtlı olduğu ticaret odası bankalar ve mesleki teşekküller-
den mali durumu ve ticari itibarı hakkında Tekel İdaresince müspet bilgi alın-
mış olmasına bağlıdır.
Tütün tacirlerinden, bu kanunun yürürlüğe girmesinden geriye doğru üç yıl
içindeki ekici tütün piyasaları da dahil olmak üzere, ekiciye karşı bu kanunda
derpiş edilen alım satımla ilgili vecibelerden herhangi birini, süresi içinde
yerine getirmemiş olanlara belge verilmez.
Tekel Genel Müdürlüğü tarafından tescil edilerek belge almış tütün tüccar-
larından, ekiciye karşı bu kanunda derpiş edilen alım satımla ilgili vecibeler-
den herhangi birini süresi içinde yerine getirmediği sabit olanların belgeleri
iptal edilir.
Tüccarın vekaletnamesini taşıyanlar, tüccar adına tütün alım satımı yapabi-
lirler.
Tüccar veya vekili, ekiciden tütün satın alacağı yerlerde, o yerin Tekel
İdaresine başvurarak, o yer için kanuni ikametgah göstermek zorundadır.
Tüccar arasında tütün alım satımı:

Madde 59 - Tüccar arasında tütün alım satımı, Tekel İdaresine verecekleri
iki nüsha müşterek alım satım bildirimi üzerine yapılır.
Bu bildirimlerde, tütünün işlenmiş veya işlenmemiş olduğu,menşei,ürün yılı,
nevi, denk adedi ve ağırlığı gösterilir.
Tütün tüccarlarının tütün kıyması ve kendilerine verilecek sigara kağıdı:

Madde 60 - Tütün tüccarlarının, alıcılarına tütünlerin çeşnisini göstermek
için 100 grama kadar tütün kıymaları caizdir. Tüccarın bu amaçla yapacağı baş-
vurma üzerine, Tekel İdaresi tarafından bedeli karşılığında kendilerine senede
en çok 500 yaprak sigara kağıdı verilir.
Tüccara ait yaprak tütün bakım ve işleme atelyelerinin kontrolu:

Madde 61 - Tütün tüccarlarının bakım ve işleme atelyesi olarak kullanacak-
ları binaların, Tekel İdaresi tarafından kabul edilecek durumda bulunmaları la-
zımdır. Bakım ve işleme atelyesi açmak veya var olan bakım ve işleme atelyesini
kapatmak istiyen tüccarlar durumu önceden yazı ile Tekel İdaresine bildirmek
zorunluğundadır.
Tekel İdaresi tüccara ait yaprak tütün bakım ve işleme atelyelerini her va-
kit teftiş ve kontrola yetkilidir.
Tütün tüccarlarının yaprak tütün borçları:

Madde 62 - Tütün tüccarlarının gerek ekicilerden gerekse tüccardan satın
aldığı tütünler, Tekel İdaresine karşı yaprak tütün borçlarını teşkil eder.
Tütün tüccarları örneği tüzükte gösterilen bir bildirim ile, bir evvelki
yılın Ağustos ayı sonundaki mevcutlariyle o tarihten başlıyarak Eylül ayı başı-
na kadar geçen bir yıl içerisinde satın aldıkları, sattıkları, ihraç ettikleri
ve ellerinde kalan tütünlerin miktarını Eylül ayının ilk 15 günü içinde imzala-
rı altında o yerin Tekel İdaresine bildirmekle yükümlüdürler.
Tütün tüccarı, her bakım atelyesi için giren çıkan tütünleri yazmağa mahsus
ayrı bir defter tutar ve bu deftere kayıtlarını günü gününe geçirir.
Gerek bildirimlerde gerekse ambar defterlerinde işlenmemiş, işlenmekte ve
işlenmiş tütünlerin menşei, ürün yılı, nevi, denk adedi, net ağırlığı ile bakım
ve işleme atelyelerine o sene içinde meydana gelen fire ve imhalık miktarı açık
olarak belirtilir.
Tüccar tütünlerinin işletilmesinden meydana gelen süprüntü veya kırıntılar
en geç işlemenin sona ermesini izliyen 15 gün içinde, bakımından hasıl olan
süprüntü veya kırıntılar tüccar tarafından yok edilmesi istendikçe, Tekel Eks-
perinin raporuna dayanarak Tekel İdaresi tarafından tartılarak masrafı tüccara
ait olmak üzere yok edilir ve tüccarın yaprak tütün borcunda gerekli düzeltme
yapılır.
Tüccar tütünlerinin taşınması:

Madde 63 - Aynı şehir veya kasaba içinde tüccara ait tütünlerin bir depodan
diğerine taşınmasında taşıma belgesi almağa lüzum yoktur. Şu kadar ki, tüccar
taşımadan evvel taşıyacağı tütünlerin işlenmemiş veya işlenmiş olduğunu,menşei-
ni, ürün yılını, nev`ini, denk adedini, miktarını ve taşıyacağı yeri yazı ile
Tekel İdaresine bildirmeğe mecburdur.
Bir şehir ve kasabadan diğer bir şehir ve kasabaya taşınacak tütünler için
Tekel İdaresinden taşıma belgesi alınması ve bu taşıma belgesinin tütünlerin
gönderildiği yerin Tekel İdaresine bir hafta içinde gösterilmesi zorunludur.
Tekel İdaresince taşıma belgesi verilebilmesi için, tüccarın,ekiciden satın
aldığı tütünün bedelini tamamen ödediğine dair ihbarnameyi ibraz etmesi şart-
tır.
Tekel İdaresi tarafından 3 nüsha olarak düzenlenecek taşıma belgesinin aslı
tütünün sahibine verilir, bir nüshası tütünün gideceği yer Tekel İdaresine gön-
derilir.
Taşıma belgelerinde, tütünlerin işlenmiş veya işlenmemiş olduğu, menşei,
ürün yılı, nevi bakımından denk adedi ve net ağırlığı gösterilir.
Tütün tüccarları bir şehir ve kasabadan diğer bir şehir veya kasabaya veya
yabancı memleketlere posta ile 10 kiloyu geçmemek üzere örnek tütün gönderebi-
lirler. Her iki şekilde de Tekel İdaresinden alacakları taşıma belgelerinin
Posta İdaresine gösterilmesi zorunludur.
Posta İdarelerinden alınacak posta alındılarının bir hafta içinde taşıma
belgesi alınan Tekel İdarelerine gösterilmesi ve memleket içinde bir yerden di-
ğer yere gönderilen örneklerin gittiği yerde Posta idarelerince verilecek haber
verme kağıtlarının bir hafta içinde Tekel İdaresine vize ettirilmesi suretiyle
örneği gönderen ve alanın yaprak tütün borçlarında gerekli düzeltmeler yapılır.
Tütün ekicileri, tüccar kuruluşları ve tütün tarım satış kooperatifleri ile
bu kooperatiflerin üst kuruluşları için de bu madde hükümleri uygulanır.
Yabancı memleketlere ihraç edilen tüccar tütünleri:

Madde 64 - Yabancı memleketlere ihraç edilecek tütünler için de Tekel İda-
resinden taşıma belgesi alınması zorunludur.
63 üncü maddede belirtilen esaslara göre düzenlenecek bu taşıma belgelerine
dayanarak Gümrük memurlarının kontrolu altında ve usulüne göre ihraç edilen tü-
tünler için, ihraç işleminin yapıldığına dair gümrük idarelerinden alınacak
belgelerin, bu belgelerin alındığı tarihi izliyen 15 gün içinde Tekel İdaresine
gösterilmesi lazımdır. Bu belgelerde yazılı miktar, tüccarın Tekel İdaresinde
kayıtlı yaprak tütün borcundan indirilir.
Yabancı memleketlere gönderilip kısmen veya tamamen satılmıyarak geri geti-
rilen tütünler gümrüklerde Tekel İdaresi tarafından muayene edilip Türk tütünü
olduğu ve menşe, ürün yılı, nevi bakımından ihraç edilen tütünlerin aynı oldu-
ğu anlaşıldığı takdirde, yurda sokulmasına izin verilir ve masrafı tüccara
ait olmak üzere tartılarak tüccarın borcuna geçirilir.
İhraç edilen tütünlerin gönderildiği memlekete girdiğinin belgelendiril-
mesi:

Madde 65 - 64 üncü maddeye göre yabancı memleketlere gönderilen tütünlerin
ihraç tarihinden başlayarak en çok 91 gün içinde gönderilen yere girdiğinin
Türkiye Konsolosu, olmıyan yerlerde, o yerin ticaret odası tarafından onaylan-
mış bir şahadetname ile belgelendirilmesini istemeye Ticaret Bakanlığı yetkili-
dir.
Yaprak tütünlerinin işlenmesi:

Madde 66 - Türkiye`de yetişen tütünlerin, Türk - Standartları Enstitüsü ta-
rafından tespit edilecek Türk standardına göre işlenmesi zorunludur.
Yabancı memleketlerin, Türk standardına uymıyan siparişleri, belgelendiril-
mek şartiyle ve Ticaret Bakanlığının izniyle Türk standardına uyulmadan işlene-
bilir. Kendi Fabrikalarında kullanmak amaciyle Türkiye`de tütün işliyen yabancı
firmalar Türk standardına uymak zorunluğunda değildir.
İşlenmiş tütün denklerinin etiketlerinde veya ambalajları üzerinde, dengin
içindeki tütünün menşei veya işleme partisinin adı, ürün yılı, nevi ve net
ağırlığı belirtilir.
İhraç edilecek tütünlerin fümigasyonu:

Madde 67 - Türkiye`den yetişen tütünlerin fümige edilmeden ihracı bakanlık-
lararası tütün kurulu kararı ile ve bu karar en az bir yıl önce ilan edilmek
şartiyle kısmen veya tamamen yasaklanabilir.
İhraç edilecek tütünlerin muayenesi:

Madde 68 - İhraç edilecek tütünler, ehliyetnameli ve yeminli eksperlerden
kurulu üç kişilik bir kurul tarafından muayene edilir.
*
Bu kurulun kararı, ihraç lisansına esas teşkil eder. 66 ve 67 nci maddeler-
de belirtilen nitelikte olmadığı, kurul muayenesiyle tespit edilen tütünler ih-
raç olunamaz.
Bu kurulun kararlarına Ticaret Bakanlığına başvurularak itiraz edilebilir.
İtiraz edildiğinde Ticaret Bakanlığı tarafından seçilecek diplomalı ve yeminli
üç eksperden kurulacak bir kurula tütünler yeniden muayene ettirilir. Bu kuru-
lun kararı kesindir.
D) Yaprak tütün fireleri:
Fireler:

Madde 69 - Tekel İdaresi tarafından, yaprak tütün borçlarının izlenmesinde
bir yerden diğer yere trenle gönderilen tütünlerle deniz yolu ile gönderilen
tütünlerde % 1, hayvan araba ve kamyonla gönderilen tütünlerden % 1,5 fire ka-
bul edilir.
Ambar ve işleme fireleri bu kanuna bağlı 4 numaralı cetvelde gösterilen
miktarlara göre hesap olunur.
İşlenmiş veya fermantasyon geçirmiş tütünlerin firesi yukarıki miktarların
yarısı kadar hesap edilir.
E) Müteferrik hükümler:
Tekel maddelerinden alınacak vergi ve resimler:

Madde 70 - Bu kanunla Tekel altında bulunan maddeler, asıl Gümrük Vergisi
hariç olmak üzere Hazine, belediye ve özel idarelere ait bütün vergi ve resim-
lerden muaftır.
Ceza hükümleri:

Madde 71 - 2 nci madde hükmüne aykırı olarak dikilen tütünler yaprak tütün
borcuna yazılmakla beraber her bir dekar veya artığından 250 liradan 500 liraya
kadar ağır para cezası alınır.

Madde 72 - Bu kanuna bağlı (1) numaralı cetvelde isimleri yazılı, tütün ta-
rımı serbest olan ilçeler dışında kalan yerler ile, bu ilçelerin geçici 1 inci
madde gereğince tespit edilmiş ve kesinleşmiş tütün üretim alanlarının dışında
kalan yerlerde ekilen tütün fideleri veya dikilen tütünler sökülüp yok edilir.
Ekilmiş olan fideliklerin metre kare veya artığı için 50 lira, dikilmiş olan
tarlaların her bir dekar veya artığı için 100 lira ağır para cezası alınır.
Tütünler toplanmışsa elkonulmakla beraber, her bir kilo veya artığından 5
lira, tütünler elden çıkarılmışsa her bir kilo veya artığından 10 lira ağır pa-
ra cezası alınır. Ayrıca elden çıkarılan tütünler kaçağa harcanmış sayılarak
sahipleri hakkında kaçakçılık kanunları hükümleri uygulanır.

Madde 73 - 5 inci madde gereğince geçici yasak uygulanan yerlerde dikilen
tütünler söktürülmekle beraber fideliklerin her bir metre kare veya artığından
50 lira ve tarlaların her bir dekar veya artığından 100 lira ağır para cezası
alınır.

Madde 74 - 6 ncı madde gereğince deneme amaciyle tütün dikimine izin veri-
len miktar ve alanın dışına çıkanlar hakkında 72 nci madde hükmü uygulanır.

Madde 75 - 7 nci madde hükmüne uymıyan ve 15 inci maddenin ikinci fıkrası
hükmüne aykırı olarak istek kağıtlarını incelemeden onaylıyan veya bu kanun hü-
kümlerine uygun olduğu halde süresi içinde onaylamıyan veya Tekel İdaresine
vermiyen ihtiyar heyeti üyeleri ve muhtarlar hakkında Türk Ceza Kanununun 230
ve 240 ıncı maddeleri hükümleri uygulanır.

Madde 76 - 8 inci maddenin (a) fıkrasına aykırı olarak yurt dışına tütün
tohumu veya fidesi çıkaran veya yabancı memleketlerden izinsiz olarak tütün to-
humu veya fidesi getirenlerden veya bu hareketlere kalkışanlardan 125 liradan
1000 liraya kadar ağır para cezası alınır. Ayrıca tohum ve fideler elinden alı-
nır. Bunlardan yetişmiş fide ve tütünler varsa yok edilir.
Aynı maddenin (b) fıkrası hükmüne aykırı olarak taşınan tohumlar elinden
alınır ve fideler yok edilir. Tohumlar ekilmişse fidelikler bozulur. Tütünler
tarlaya, dikilmişse çiçek açımından evvel fidanların tepeleri kırılır. Fidelik-
lerin M2 veya artığından 25 lira, tarlaların her bir dekar veya artığından 100
lira hafif para cezası alınır.
9 uncu maddeye aykırı hareket edenlere de aynı hükümler uygulanır.

Madde 77 - 11 inci madde hükmüne aykırı olarak tütün saplarını kanuni süre-
si içinde söküp yok etmiyenlerden tarlaların her bir dekar veya artığı için 25
lira hafif para cezası alınır. Sökme ve yok etme işi Tekel İdaresi tarafından
yapılmışsa giderleri ekiciye ödetilir.

Madde 78 - 12 nci maddenin (a) fıkrasında yazılı bildirimi yapmıyan ekici
ve muhtarlardan 25 liradan 100 liraya kadar hafif para cezası alınır.
Aynı maddenin (b) fıkrası hükmüne aykırı hareket edenlerden, fideliklerinin
beher metrekare veya artığı için 25 lira hafif para cezası alınır.
Aynı maddenin (c) fıkrasına aykırı hareket edenler hakkında da (b) fıkrası
hükmü uygulanır. Ayrıca hastalıklı alan içinde bulunduğu takdirde fidelikler
sahipleri hesabına söktürülür.

Madde 79 - 13 üncü madde hükmüne aykırı olarak tütün dikenlerden 10 lira
ağır para cezası alınır.

Madde 80 - 14 üncü madde hükmüne aykırı olarak arasına başka bitki ekilmiş
veya dikilmiş olan tütün tarlalarının ekicilerinden, başka bitkilerin ekildiği
veya dikildiği kısmın her bir dekar veya artığı için 50 liradan 125 liraya ka-
dar hafif para cezası alınır.

Madde 81 - 15 inci maddenin birinci fıkrası hükmüne aykırı olarak istek ka-
ğıdı vermeden veya Tekel İdaresince süresi içinde verilecek tütün ekim cüzdanı-
nı almadan tütün diken ekicilere tütün ekim cüzdanı verilmekle beraber,kendile-
rinden diktikleri alanın her bir dekar veya artığı için 50 lira hafif para ce-
zası alınır.
Aynı maddenin ikinci fıkrası hükmüne aykırı olarak istek kağıtlarını doğru
doldurmıyan ekicilerle altıncı fıkra hükmüne aykırı olarak cüzdanlarında yazılı
alandan az tütün diktiklerini süresi içinde Tekel İdaresine haber vermiyen eki-
cilerden 25 lira hafif para cezası alınır.
Aynı maddenin altıncı fıkrası hükmüne aykırı olarak cüzdanlarında yazılı
alanın % 10 undan fazla tütün diken ekicilerden fazla diktiği dekar veya artığı
için 50 lira hafif para cezası alınmakla beraber cüzdanlarında gerekli düzelt-
meler yapılır.
4 üncü madde gereğince tütün üretiminin, memleket iktisadi ve ticari icap-
larına ve satış imkanlarına göre düzenlendiği yerlerde 15 inci maddenin beşinci
fıkrasına uygun olarak Tekel İdaresi tarafından uygulanacak tedbirlere aykırı
dikilen tütünler yaprak tütün borcuna kaydedilmekle beraber dikilen tarlaların
her bir dekar veya artığından 100 lira hafif para cezası alınır. Üretimin dü-
zenlenmesi hakkındaki kararın devam etmesi halinde ekiciye arkadan gelen bir
yıl için tütün dikimi yasaklanır.

Madde 82 - 16 ncı madde hükmüne aykırı olarak cüzdanlarında yazılı alanın
tamamına veya bir kısmına ait tütünleri başkasına devredenlerle devralanlardan
herbir, dekar veya artığı için 100 er lira hafif para cezası alınır.

Madde 83 - 17 nci maddenin (a) fıkrası hükmüne aykırı olarak toplanmıyan
veya toplandığı halde yok edilmiyen dip yapraklarla (b) fıkrası hükmüne aykırı
olarak toplanan filizler yok edilir ve sahiplerinden 10 liradan 50 liraya kadar
hafif para cezası alınır.

Madde 84 - 19 uncu madde gereğince yapılacak ambar muayeneleri sırasında,
18 inci maddeye aykırı olarak işlenmiş olan denklerini düzeltmesi için yapılan
bildiriyi dinlemiyen veya itirazı üzerine verilecek kesin karara uymıyan ekici-
lerden düzenlenecek tutanak üzerine, kanuna aykırı olarak işlenen ve denklenen
tütünlerin her bir dengi için 10 lira, teslim edilmek üzere ambara getirilen
denklere karıştırıldığı tespit olunan dip ve filizlerin her bir kilosu için 5
lira hafif para cezası alınır.

Madde 85 - 20, 21 ve 23 üncü maddeler hükmüne aykırı olarak tütün satan ve
alanlardan, tütünün her bir kilo ve artığı için ikişer lira ağır para cezası
alınır.

Madde 86 - 27 nci madde hükmüne aykırı hareket edenlerden, azaltma bedele
ait ise bunun, ağırlık veya bedelsiz bırakmaya ait ise indirilen miktar değeri-
nin 5 katından 10 katına kadar ağır para cezası alınır.

Madde 87 - Tütün satış merkezleri kurulan yerlerde, satışın bu merkezlerde
yapılması zorunluğuna aykırı hareket eden tütün ekicileri ve alıcılarının her
biri hakkında 85 inci madde hükmü uygulanır. Alım - satım işlemi tanınmaz ve bu
gibi tütünlerin transferi yapılmaz.

Madde 88 - Kaçak yerli tömbeki, enfiye, ağız, pipo,ve yaprak sigarası tütü-
nünün herbir kilo veya artığından 25, yaprak sigarasının tanesinden 1 lira ağır
para cezası alınır ve kaçak maddelere el konulur.
Bu maddeler dış memleketlerden getirilmiş ise, el konulmakla beraber yuka-
rıda yazılı para cezalarının iki katı alınır.
Dış memleketlerden gelen yolculardan, yurda girerken beraberlerinde bulunup
44 üncü maddenin (a) fıkrasındaki miktarlardan fazla olan ve yolcu tarafından
gizlenen veya inkar edilen mamullerden aynı ceza alınır ve sahipleri hakkında
Kaçakçılık Kanunu hükümleri uygulanır.
44 üncü maddenin (a) ve (b) fıkraları hükümleriyle Gümrük Kanununun 18 inci
maddesinin 1, 2 ve 3 numaralı fıkraları hükümleri uyarınca yurda sokulan sigara
ve diğer tütün mamulatı,bu hükümlerden yararlanmıyanların beraberinde bulunursa
ikinci fıkrada yazılı cezalar uygulanır.

Madde 89 - Bu kanunla tekel altında bulunan maddelere ve mamulata mahsus
bandrol, etiket ve alameti farikaları kaçak maddeler üzerine koyan ve yapıştı-
ranlardan ve bunları yetkili ve izinli olmaksızın yanında bulunduran veya sa-
tanlardan ve Tekel İdaresine ait paket, kutu veya başka kablar içinde kaçak
maddeler satanlardan kaçak madde için uygulanan cezadan başka 125 liradan 500
liraya kadar ağır para cezası alınır ve bu maddelere el konur.
Bu suçları işliyenler Tekel İdaresinin satıcıları iseler yukarıki cezaya
çarptırılmakla beraber satış belgeleri yürürlükten kaldırılır, varsa yazılı
sözleşmeleri bozulur ve bir daha kendilerine satış hakkı verilmez.

Madde 90 - Bu kanunda yazılı her nevi tekel maddelerinin Tekel İdaresinden
izin alınmadan paket veya kutuları açılmış veya kutu ve paket içindekilerin de-
ğiştirilmiş veya azaltılmış olarak satılması ve tütün paketleri içine konulan
Tekel İdaresinin markasını taşıyan sigara kağıtlarının ayrıca satılığa çıkarıl-
ması yasaktır. Bu yasaklara aykırı hareket edenlerden 50 liradan 250 liraya ka-
dar hafif para cezası alınır ve bu maddelere elkonulur.
Bu eylemleri işliyenler Tekel İdaresinin satıcıları iseler yukarıdaki ceza-
lardan başka, satış belgeleri ve varsa yazılı sözleşmeleri hükümsüz sayılır.

Madde 91 - 38 inci maddenin (a) fıkrasında sayılan tekel mamullerinin ya-
pılmasında kullanılan alet ve makinaları veya parçalarını Tekel İdaresinin izni
olmadan ellerinde bulunduranlardan ve bunları her ne suretle olursa olsun ya-
pan, satan, kullanan ve taşıyanlardan her bir alet, makina veya parçaları için
75 liradan 250 liraya kadar ağır para cezası alınır. Alet,makina ve parçalarına
elkonulur.

Madde 92 - Tekel mamullerini, tespit edilen fiyatlardan fazlasına satanlar
belgesiz satıcı iseler ellerindeki mamullere el konulmakla beraber ayrıca 50
liradan 500 liraya kadar hafif para cezası alınır.
Bu eylemi işliyenler Tekel İdaresinin satıcıları iseler yukarıdaki para ce-
zası alınmakla beraber, satış belgeleri ve varsa yazılı sözleşmeleri yürürlük-
ten kaldırılır.
Ellerindeki mamuller,kendileri tarafından,satış belgesi olan diğer bir sa-
tıcıya devredilinceye kadar Tekel İdaresince muhafaza olunur. Muhafaza süresi
ve bu sürenin sonunda yapılacak işlem tüzükte belirtilir.

Madde 93 - Satış belgesi olmadan tekel mamullerini satanlardan 50 liradan
500 liraya kadar hafif para cezası alınır. Ellerindeki mamuller kendileri tara-
fından satış belgeli diğer bir satıcıya devredilinceye kadar Tekel İdaresince
muhafaza olunur.
Satış belgelerini ve ellerindeki mamulleri başkasına devreden ve devir
alanlardan aynı para cezası alınır. Ayrıca devredilen belge yürürlükten kaldı-
rılır.
Tekel mamullerini satış belgelerinde veya yazılı sözleşmelerinde belirtilen
bölge dışında satışa çıkaranlardan da aynı para cezası alınmakla beraber satış
belgeleri ve varsa sözleşmeleri yürürlükten kaldırılır. Ellerindeki mamuller
kendileri tarafından satış belgesi bulunan diğer bir satıcıya devredilinceye
kadar Tekel İdaresince muhafaza olunur.
Bu maddedeki muhafazaya ait süreler ve bu süreler sonunda yapılacak işlem
tüzükte gösterilir.

Madde 94 - 41 inci maddenin birinci fıkrası gereğince Tekel İdaresi tara-
fından satış yerlerinin kontroluna engel olan veya zorluk çıkaran satıcılardan,
düzenlenecek tutanak üzerine 10 liradan 50 liraya kadar hafif para cezası alı-
nır.
Aynı maddenin ikinci fıkrasına aykırı hareket eden satıcılardan, bildirme-
dikleri mevcutlarının,noksan bildirmenin tespit edildiği tarihteki fiyatlarının
iki katı tutarında ağır para cezası alınır, satış belgeleri ve varsa sözleşme-
leri de hükümsüz sayılır.

Madde 95 - 43 üncü maddeye göre kaçak sayılan sigara kağıtları ile sigara
kağıdı yerine kullanılan diğer kağıtlardan büyüklüğü 925 santimetreye kadar
olanların her bir yaprağından ve bunlardan daha fazla büyüklükte bulunanların
her bir 45 santimetre kare veya artığından 5 kuruş ağır para cezası alınır ve
bu maddelere zor alımı uygulanır.

Madde 96 - 45 inci madde hükmüne aykırı olarak ellerinde yaprak tütün bu-
lunduran kimselerin tütünlerine elkonulur ve her bir kilo veya artığından 25
lira ağır para cezası alınır.

Madde 97 - 46 ncı madde hükmüne aykırı olarak tütünlerini topladıktan sonra
en çok bir hafta içinde ürün bildirimlerini bağlı bulundukları muhtarlığa
vermiyen ekicilerden 25 liradan 50 liraya kadar ve bu bildirimleri kendilerine
verildiği tarihten başlıyarak 10 gün içinde o yerin Tekel İdaresine teslim et-
miyen muhtarlardan 10 liradan 25 liraya kadar hafif para cezası